به گزارش پایگاه خبری «آوای مکران » به نقل از ایرنا، سیستان و بلوچستان به دلیل وسعت مراتع طبیعی، اقلیم خشک و نیمهخشک و پیشینه طولانی دامداری، یکی از مهمترین استانهای کشور در حوزه شترداری به شمار میرود. سازگاری بالای شتر با کمآبی و شرایط سخت اقلیمی سبب شده این دام به یکی از ظرفیتهای ارزشمند اقتصادی در جنوب شرق ایران تبدیل شود؛ ظرفیتی که میتواند در شرایط خشکسالی و محدودیت منابع آبی، نقش مؤثری در تولید، اشتغال و امنیت غذایی ایفا کند.
در پهنه وسیع جنوب سیستان و بلوچستان، جایی که خشکسالیهای پیدرپی و کاهش منابع آبی معیشت بسیاری از بهرهبرداران را تحت تأثیر قرار داده، شترداری همچنان به عنوان یکی از پایدارترین فعالیتهای دامپروری به حیات خود ادامه میدهد. این ظرفیت بومی که ریشه در تاریخ و فرهنگ مردم منطقه دارد، امروز بیش از هر زمان دیگری مورد توجه فعالان بخش کشاورزی و دامپروری قرار گرفته است.
شتر به دلیل سازگاری بالا با شرایط اقلیمی سخت، مقاومت در برابر کمآبی و توان بهرهگیری از پوششهای گیاهی طبیعی، به یکی از مهمترین گزینههای تولید در مناطق خشک و نیمهخشک تبدیل شده، کارشناسان معتقدند توسعه این صنعت میتواند بخشی از خسارتهای ناشی از تغییرات اقلیمی و خشکسالی را جبران کند.
شهرستان خاش با دارا بودن مراتع گسترده، مسیرهای سنتی کوچ و سابقه طولانی در نگهداری شتر، از قطبهای مهم شترداری در سیستان و بلوچستان به شمار میرود. حضور هزاران نفر شتر در مناطق مختلف این شهرستان، نشاندهنده ظرفیت قابل توجهی است که میتواند در زنجیره تولید گوشت، شیر و فرآوردههای دامی نقشآفرین باشد.
در سالهای اخیر افزایش تقاضا برای گوشت و شیر شتر و همچنین توجه بازارهای داخلی و خارجی به محصولات این حوزه، اهمیت اقتصادی شترداری را دوچندان کرده، بسیاری از فعالان این بخش معتقدند حمایت هدفمند از تولیدکنندگان میتواند زمینه توسعه اشتغال و سرمایهگذاری را در مناطق روستایی فراهم کند.
شترداری علاوهبر تأمین بخشی از نیاز غذایی جامعه، به حفظ جمعیت روستایی، کاهش مهاجرت و بهرهبرداری اقتصادی از ظرفیتهای طبیعی مناطق کمآب کمک میکند. از همین رو توسعه این صنعت در اسناد و برنامههای مرتبط با اقتصاد مقاومتی و امنیت غذایی نیز مورد توجه قرار گرفته است.
فعالان این حوزه بر این باورند که تکمیل زنجیره ارزش، ایجاد صنایع فرآوری، توسعه بازارهای صادراتی و حمایت از سرمایهگذاران میتواند جایگاه شترداری را از یک فعالیت سنتی به یک صنعت درآمدزا و رقابتپذیر ارتقا دهد. اکنون در بسیاری از مناطق خاش، شتر نه تنها نماد سازگاری با طبیعت سخت کویری بلکه نماد امید به تولید، اشتغال و بهرهگیری هوشمندانه از ظرفیتهای بومی محسوب میشود.
زنده ماندن و توسعه شترداری در شهرستان خاش، آن هم در سالهایی که خشکسالی و کمآبی بسیاری از فعالیتهای کشاورزی را با چالش روبهرو کرده، نشان میدهد این صنعت سنتی همچنان میتواند یکی از مزیتهای اقتصادی شرق کشور و پیشران تولید، اشتغال و صادرات باشد.
شترداری؛ حرفهای ماندگار در مرز روتک
یکی از کشاورزان و دامداران خاشی، که سالهاست در منطقه پشتکوه و مرز روتک فعالیت میکند، شترداری را یکی از سازگارترین مشاغل با شرایط اقلیمی منطقه میداند و میگوید شتر از گذشتههای دور بخشی از زندگی مردم این ناحیه بوده است.
نادر شهنوازی اظهار کرد: مراتع طبیعی و پوشش گیاهی مناطق مرزی موجب شده شتر بتواند بخش زیادی از نیاز غذایی خود را از طبیعت تأمین کند و همین موضوع هزینههای نگهداری را نسبت به برخی دامهای دیگر کاهش داده است.
وی افزود: در شرایطی که کمبود آب بسیاری از فعالیتهای تولیدی را تحت تأثیر قرار داده، شتر همچنان توان ادامه حیات و تولید را دارد و این ویژگی، آن را به دام آینده مناطق خشک تبدیل کرده است.
این دامدار بیان کرد: گوشت و شیر شتر امروز مشتریان فراوانی دارد و آگاهی مردم نسبت به خواص این محصولات در حال افزایش است؛ موضوعی که فرصت مناسبی برای توسعه بازار فراهم کرده است.
وی ادامه داد: اگر زیرساختهای لازم برای فرآوری و بستهبندی محصولات شتر ایجاد شود، درآمد تولیدکنندگان افزایش یافته و زمینه حضور در بازارهای جدید نیز فراهم خواهد شد.
شهنوازی تأکید کرد: توسعه شترداری علاوه بر تقویت اقتصاد خانوارهای روستایی، میتواند نقش مؤثری در اشتغال جوانان و ماندگاری جمعیت در مناطق مرزی داشته باشد.
خشکسالی مانع شترداری نیست
یکی دیگر از شترداران باسابقه خاش نیز معتقد است خشکسالی اگرچه مشکلاتی را برای دامداران ایجاد کرده اما نتوانسته چرخه شترداری را متوقف کند.
قادربخش قلندرزهی گفت: شتر با شرایط طبیعی منطقه سازگاری بالایی دارد و از پوششهای گیاهی مراتع استفاده میکند، به همین دلیل در مقایسه با بسیاری از دامها آسیبپذیری کمتری در برابر خشکسالی دارد.
وی افزود: بهرهگیری از ظرفیتهای طبیعی و دانش بومی موجب شده بسیاری از خانوادههای دامدار همچنان فعالیت خود را حفظ کنند و تولید ادامه داشته باشد.
لزوم حمایت از تولیدکنندگان و سرمایهگذاران
یکی دیگر از پرورشدهندگان دام در منطقه دوربن خاش که در زمینه پرورش گوسفند، بز، گاو، شتر و شترمرغ فعالیت دارد، معتقد است ظرفیتهای دامپروری این شهرستان فراتر از وضعیت کنونی است و نیازمند حمایتهای جدیتر است.
عبدالقادر مهپور اظهار کرد: تولید گوشت و شیر شتر در منطقه ظرفیت قابل توجهی دارد اما برای توسعه این بخش باید زیرساختهای لازم فراهم شود. سرمایهگذاری در صنایع تبدیلی و فرآوری محصولات دامی میتواند ارزش افزوده بالایی ایجاد کرده و درآمد تولیدکنندگان را افزایش دهد.
وی بیان کرد: بازار مصرف محصولات شتر در داخل کشور رو به گسترش است و در صورت برنامهریزی مناسب، امکان حضور در بازارهای صادراتی نیز وجود دارد. تسهیل سرمایهگذاری، حمایت از تولیدکنندگان و ارائه تسهیلات مناسب میتواند زمینه رونق بیشتر این صنعت را فراهم کند.
این فعال حوزه دامپروری گفت: خاش به دلیل ظرفیتهای طبیعی، وسعت مراتع و تجربه دامداران، توان تبدیل شدن به یکی از قطبهای مهم تولید گوشت و شیر شتر در شرق کشور را دارد.
تولید سالانه ۵۲۰ تن گوشت شتر در خاش
مدیر جهاد کشاورزی خاش در گفتوگو با خبرنگار ایرنا گفت: از مجموع هشت هزار و ۶۰۰ نفر شتر موجود در این شهرستان، حدود پنج هزار نفر مولد هستند و سالانه افزون بر ۵۲۰ تن گوشت شتر بلوچی تولید و روانه بازار مصرف میشود.
مجتبی خاشی افزود: خاش از دیرباز میزبان شتر بوده و شترداری یکی از مشاغل ریشهدار و درآمدزای مردم این منطقه محسوب میشود. وجود مراتع مناسب سبب شده پرورش شتر از گذشته تاکنون مورد توجه دامداران و روستاییان باشد و این روند همچنان ادامه داشته باشد.
وی اظهار کرد: عمده شترهای شهرستان از نژاد بلوچی هستند؛ نژادی ارزشمند که در کشورهای افغانستان و پاکستان نیز پراکندگی دارد. گوشت و شیر شتر دارای ارزش غذایی بالا بوده و محصولات حاصل از آن در استان و سایر نقاط کشور مشتریان فراوانی دارد.
مدیر جهاد کشاورزی خاش خاطرنشان کرد: ویژگیهای منحصر به فرد شتر در تحمل شرایط سخت اقلیمی موجب شده این دام به یکی از گزینههای مهم توسعه دامپروری در مناطق خشک تبدیل شود و بتواند تهدید خشکسالی را به فرصتی اقتصادی تبدیل کند.
وی با اشاره به نقش بانوان و روستاییان و عشایر و فعالیت های سنتی در بخش شترداری گفت: شترداری علاوهبر درآمدزایی برای دامداران، بخشی از معیشت خانوارهای روستایی را نیز تأمین میکند و در فرآوری و عرضه محصولات دامی نقشآفرین است.
خاشی بیان کرد: نزدیکی خاش به مرزهای پاکستان و افغانستان و دسترسی به بازارهای کشورهای همسایه، فرصت مناسبی برای توسعه صادرات گوشت، شیر و فرآوردههای شتر فراهم کرده است.
کارشناسان معتقدند توسعه واحدهای صنعتی تولید شیر شتر، ایجاد صنایع بستهبندی و فرآوری، راهاندازی کشتارگاههای تخصصی و حمایت از سرمایهگذاران میتواند خاش را به یکی از قطبهای مهم تولید و تجارت محصولات شتر در شرق کشور تبدیل کند.
شهرستان مرزی خاش در ۱۸۵ کیلومتری جنوب زاهدان واقع شده و به دلیل گستره وسیع مراتع، همجواری با مناطق مرزی و سابقه طولانی دامداری، یکی از کانونهای مهم پرورش شتر در سیستان و بلوچستان به شمار میرود. کارشناسان معتقدند توسعه زنجیره تولید، فرآوری و صادرات محصولات شتر میتواند نقش مؤثری در افزایش درآمد روستاییان، ایجاد اشتغال پایدار و تقویت اقتصاد مناطق کمتر برخوردار شرق کشور ایفا کند.
انتهای خبر/
